BAYBAŞİN’DEN MERMER SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRMESİ

Ülkenin yer üstü kaynaklarından biri olan Mermer sektöründeki çalışmalar Diyarbakır’da her geçen gün işsizlerin umut kaynağı olmaya devam ediyor. Mermer sektöründeki çalışmaları Bölgeyi ilk defa bu sektörle tanıştıran Diyarbakırlı iş adamı Hüseyin Baybaşin Genel Yayın Yönetmenimiz Mahmut ADANIR’ın sorularını yanıtladı.

Mermer sektörünü 1986 yıllında bölge ile tanıştıran Baybaşin, ‘’ mermer sektörüne ilk başta bilgi toplamak amacıyla balarken, işsizliği gidermek için de ne tür yatırımlar yapılması gerektiği konusunda araştırmalar yapıyordum. Mermer sektörü 1986 yıllında bilgi toplama bazında başladı. Mermer madenciliği o zaman topladığım dikkat çekici bilgiler arasındaydı. 1988 ila 1989 yıllarında bu bilgileri kamuoyu ile paylaştım. Kendim ocakların yerini tespit edip çalışmalar yaptım. Ancak 1990 ile 1991 yılları arasında Devlet yönetiminde etkin olan çete grupları bir taraftan, PKK çevreleri bir taraftan bizi hedef alarak iş yapmamızı imkansız hale getirdiler. O sürecin şartlarında bölgede yatırım yapmak zor olmasına rağmen ben bu yatırımı gerçekleştirdim. Ancak o dönemlerde mermer sektörü bu kadar gelişmiş değildi’’ dedi.

ADANIR’ın Mermer sektörü nasıl bir noktaya geldi sorusuna ise Diyarbakırlı İş adamı Baybaşin; ‘’Şimdi mermer sektörünün ulaştığı düzey sevindirici. Ancak devlet desteği yoktur.. Şayet devlet desteği sağlanırsa mermer sektöründe en büyük ihracatı sağlamak mümkün olur. Ancak Allahın dağında Allahın taşını ihracat edip döviz getiriyoruz. Tarım ve ziraat alanından daha fazla gelir getiriyor. Mermer rezervi dikkat çekicidir. Önemsiyorum. Hiçbir kimyasal ilaç kullanılmıyor. Doğayı kirletmiyor. Çürüme ve modası geçme riski yoktur. Devlet birçok yatırım alanına sağlamış olduğu desteği mermere de sağlaması lazım. En önemli beklentimiz mermer sektöründe devletin yeteri kadar uzman yetiştirmesi. Maden mühendisleri yeterli bilgiye sahip değildir. Uzman yetiştirmenin yanı sıra mermer sektöründe kullanılan araç gereçlerin dünya standartlarında üretilmesi için teşvik ve desteğin verilmesi gerekir. Devlet desteği olmadığı için mermer sektöründe açılan fabrikaların çoğu kapanıyor. Açık olanlarda zararına çalışıyor’’şeklinde yanıtladı.

Mermer sektörünün işsizlik sorunun giderilmesi için de yeterli olmadığına dikkat çeken yatırımcı İş adamı Baybaşin, ‘’Mermerin işlenmesinin yanı sıra yan ürünleri de işlenmelidir. Örneğin mermer tozu çöpe atılıyor. Bu tozun çöpe atılması yerine endüstriyel alanda kullanılabiliyor. Kaliteli seramik ve bazı katkı maddeleri ile yeniden mermer şekline dönülebiliyor. Makineler çok pahalı ancak kalitesi düşük. İtalya’da gelen makineler iyi ancak çok pahalı. Devlet desteği yok. Mermer Blokları Çin’e ve İtalya’ya satıyoruz. Onlar fayans ve plaka şekline getirip Türkiye’ye bizden daha ucuza satıyorlar. Onlar elektrik kilovatına 3-5 kuruş verirken biz y 60 kuruş veriyoruz. Durum böyle olunca bizler Dünya pazarında yer bulmakta zorlanıyoruz’’

Yatırımlar ve işsizlik sorunu konusunda Diyarbakır Milletvekillerinin de yetersiz olduğuna dikkat çeken Baybaşin; ‘’ Diyarbakır Milletvekillerinin bununla ilgilenmelerini beklerdik. Ancak milletvekilleri kendi siyasi partilerinin ve kendi çıkarlarını ön planda tutuyorlar. Vekiller işsizlik sorunu ile ilgilenmelidir. Ticaret odasının da bu konuda ciddi adımlar atması gerekir. Mermer ve diğer istihdam alanlarında da ciddi projeler yaratıp istihdam sağlamaları gerekir. Mermer sektörü bölgede petrol gibi değerli ancak destek bulamadığı için yok olma aşamasına gelmiştir. Petrolün tonu 40- 50 dolar arası iken biz mermeri daha fazlaya satabiliyoruz. Devlet desteği olmayınca bizde fabrikaları kapatmak zorunda kalıyoruz. Şimdiye kadar yüzde seksen kapandı. Devlet kredi konusunda destek vermiyor. Mermer ocaklarının açılmasında ve satışında Devlet bizden KDV, Verdi Ruhsat giderleri alıyor. Bizi de kendi kaderimize baş başa bırakıyor. Her şeyi Devletten beklemek doğru değil ancak diğer sektörlere verdiği desteği mermere de vermesi lazım. Çin’de devlet yüzde 5 kaynağa karşılık yüzde 95 yatırım desteği veriyor. Avrupa birliği ülkelerinde de böylesi iş yerlerinin açılması için yüzde yüz destek kredi veriliyor. Ülkemizde ise ne bankalar nede devlet destek veriyor. Böyle gitmeye devam ederse Mermer fabrikalarının hepsi kapanır’’ifade etti.

Mermer sektörüne yönelik Adanır’ın sorularını yanıtlayan Baybaşin, son olarak şunları söyledi: ‘’ Taşlarımızı dolarla değiştirmekten daha güzel ne olabilir ki. Küçümsememek lazım. Devlet desteği olmazsa hal bu olur. Ben Diyarbakırlıyım. Diyarbakırlı birine iş istihdamı sağlamak cennet kapısını açmak gibidir. Diğer alanlarda da iş istihdamı açılmalıdır. Ancak bunlar yapılırken mermer unutulmamalıdır. Bölge iş adamlarının da yol göstermeleri gerekir. Diğer iş çevrelerinin de bu alana ilgi göstermelerini bekleriz. Sizin mermer sektörü ile ilgili sorularınızı yanıtlarken beklentilerimizin duyulması gerekir. O zaman tüm alanlarda kar yoksa vazgeçelim. İstihdam alanları yaratmamız gerekir. Kapatmamız doğru olmaz. Mermer sektörünü genel anlamda desteklemek lazım. Geri kalmış vilayetlerde veya başka iş imkanı olmayan alanlarda destek sağlamak lazım. Siyasiler konuşmalarında ahkam kesiliyor. Ama icraat yok. Diyarbakır’da mermer sektörü ile işsizlik bir nebzede olsa giderilir. Bu sektörün desteklenmesi ülkenin yararınadır’’ dedi.